|
|
 |
HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ
OLİMPİYATLAR VE DOPİNG
 İnsan , doğa ile her zaman iç içe yaşamış ve zaman zaman onunla mücadele etmek zorunda kalmıştır.
Kazanan taraf değişse bile , değişmeyen hep , başarılı olmak için uğraşmak gerekliliği olmuştur.
Bu çabanın sınandığı en anlamlı organizasyon belki de olimpiyatlardır. 2004 Atina Olimpiyat Oyunları’nın
sürmekte olduğu şu günlerde, bu güzel ve anlamlı mücadeleyle çelişen olaylar da maalesef gündeme
gelmektedir. Sportmenlik ve hırsın birbirine karıştırıldığına dair haberleri, doping iddialarını her zaman
olduğu gibi bu günlerde de almaktayız. “Yasa dışı, alışkanlık yapıcı veya uyuşturucu özelliği olan bir
maddenin kullanımı” anlamına gelen “doping”, sporcuların performanslarını artırmak amacıyla bazı kimyasal
maddeleri kullanmalarıdır.
Bütün spor dallarında başarılı olmak için rakiplerden daha kuvvetli, daha süratli ve daha dayanıklı olmak
gerekir.Vücudun kas kütlesi ve kasların kasılmasını sağlayan sinirlerin durumu, bu anlamda çok büyük önem
taşır. Günümüzde, bir spor faaliyetinden bağımsız olarak sadece vücut geliştirmek de bu tür doping
maddeleri kullanılmaktadır.
Doping yapıcı maddeleri şu şekilde sıralayabiliriz :
1.Anabolizan steroidler
Kasların geliştirilmesi için egzersiz dışında kullanılan yasal olmayan maddelerin başında
anabolizan steroidler adıyla bilinen hormonlar gelir. Bu maddeler, kasların hem kütlesini
hem de kuvvetini artırırlar. Bunlar, erkeklik hormonu olan testosteron’un türevleridir.
Kas kütlesini artırırlar ancak yüksek dozlarda veya uzun süre kullanılmaları durumunda
akne oluşumu, karaciğer hasarı ve kanseri, “kötü” kolesterolün (LDL) yükselip, “iyi” kolesterolün
(HDL) düşmesi, psikiyatrik davranış bozuklukları gibi genel yan etkilerin meydana gelmesine
ve erkeklerde testislerin küçülmesine, kısırlığa, kelliğe ve memelerin büyümesine; kadınlarda
da aşırı kıllanmaya, saç dökülmesine, dış cinsel organlardan klitorisin büyümesine, sesin
kalınlaşmasına ve iştah artışına yol açabilmektedirler.
2.Androstenodion
Anabolizan steroidlere kimyasal olarak yakın bir hormon olan androstenedion böbrek üstü
bezleri, yumurtalıklar ve testisler tarafından üretilir. Hormon öncüsü bir madde olan bu
molekül kadın ve erkeklerin adı geçen organlarında testosteron ve östrojenlere dönüşür.
Vücutta beklenen olumlu değişiklikleri yeterli verememesi bir yana , bir çok olumsuz yan
etkiye de neden olur.
3.Kreatin
 Üçüncü bir doping maddesi de karaciğerde üretilip yoğun olarak kaslarda bulunan ve enerji
deposu olarak işlev gören kreatin molekülüdür. Kreatin ayrıca et, tavuk ve balık gibi proteinden
zengin besinlerle de vücuda alınır. Vücuttaki fazlası böbreklerden kreatinin olarak atılmakta ve
bu özelliğiyle tıbbî bakımdan böbreklerin sağlıklı işleyişinin takibinde kullanılmaktadır.
Dışarıdan takviye edici dozlarda alınması durumunda kas performansında kısa süreli bir olumlu
etkisi olmaktadır ( halter kaldırmak, depar atmak gibi), ancak piyasadaki kreatin preparatlarının
saflığı standardize edilmiş olmadığından yan etki görülmesi mümkündür. Olası yan etkileri ;
katkı maddelerine bağlı alerjik reaksiyonlar , kas krampları , sindirim sistemi ile ilgili yan
etkiler (mide krampları, bulantı, kusma, ishal),vücut ağırlığında artış meydana gelmesidir.
Uzun süreli etkileri ise henüz bilinmemektedir.
İlk planda etkileri olumluymuş gibi görünen bu maddeleri kullanmak, resmi yarışmalarda yasa
dışıdır. Bu maddeler aslında ; herhangi bir biçimde bedensel takviyeye gerek duyulduğunda doktor
denetiminde kullanılmak üzere üretilmişlerdir. Ama amacından saptığı anda , yarardan çok zarar
getirdikleri açıkça görülmektedir.
|
|
|
 |
 |
|
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır. |
|
|
|
