|
|
 |
HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ
KARACİĞER HASTALIKLARI
Karaciğer vücudumuzdaki en önemli sindirim organlarından biridir. Kalbimiz ve akciğerlerimiz olmadığı zaman nasıl yaşayamazsak, karaciğerimiz olmadan da yaşayamayız. Karaciğerde çok ciddi görevleri bulunan ve her biri bir laboratuvar gibi çalışan 1,5 milyardan fazla hücre vardır.
Karaciğerin görevleri
 • Protein, kolesterol ve safra sıvısı üretir.
• Yağları, proteinleri ve karbonhidratları parçalar.
• Şekerin fazlasını glikojen halinde depo eder, gereksinim halinde dokuların kullanması için depodaki şekeri kana verir.
• Alkolü, ilaçları, tüm zehirli maddeleri parçalar ve vücuttan atar.
• Kanamayı durduran, kanı pıhtılaştırıcı maddeleri yapar.
• Demir, vitamin ve mineralleri depo eder.
Toplumda ‘Sarılık’ olarak bilinen Hepatit, karaciğer hücrelerinin ciddi bir iltihabi hastalığıdır.
Hepatit yapan sebepler
• Ülkemizde hepatit yapan sebeplerin başında viruslar gelir.
• Alkol tüketiminin artması alkole bağlı hepatit ve siroz sayısının çoğalmasına neden olmaktadır.
• Tedavide kullanılan bazı ilaçlar toksik hepatit yapar.
• Çoğu zaman 40 yaş üstü kadınlarda otoimmün nedenlere bağlı hepatit görülebilir.
• Plastik sanayide kullanılan PVC maddesi ve diğer zehirli kimyasal maddeler hepatite neden olabilir.
Hepatit virusları
Halk arasında “A” mikrobu, “B”mikrobu, “C”mikrobu v.b. olarak adı geçen hepatit viruslarının başlıcaları A,B,C,D,E,G viruslarıdır.
Bu 6 virustan A,E ve G virusları karaciğerde kalıcı bozukluk meydana getirmezler. Bazen hastalık 3-5 ay sürebilse de, en sonunda tamamen şifa bulur ve kişi normal hayatına döner. Hepatit B ve C virusları ile meydana gelen hepatitler kronikleşebilir. Bu hastalarda viruslar vücuttan atılamaz. Kronik hepatit hastalarında tedavi ve takip çok önemlidir.
Hepatit A virusu nasıl bulaşır?
• Hepatit A virusu, sindirim kanalı yoluyla bulaşır. Virus, hastalığın başlangıcından sonra 14 gün kadar hastanın dışkısında bulunur. Bu dışkının kirlettiği;
- Sular,
- Sebze ve meyveler,
- Kirli sularla yıkanmış her türlü gıda (pişmeden yenenler) bulaşma ortamıdır.
• Yüzme havuzları ve tuvaletler A virusu ve diğer hastalıklar yönünden mutlaka ilaçlanmalıdır.
Hepatit B ve C viruslarının bulaşma yolları nelerdir?
Hepatit B ve C virusları kan yoluyla bulaşır. Hepatit B virusu cinsel ilişkiyle de geçer.
• Kontrolsüz kan nakli ile virus içeren kan veya kan ürünleri verilebilir. Hepatit C virusunun bulaşmasında bu risk daha fazladır.
• Kanında Hepatit B virusu taşıyan anneden yeni doğacak çocuğa anne karnında plasenta aracılığı ile veya doğum esnasında kan bulaşması yoluyla virus geçebilir. Bu tehlike C virusunda daha az oranda görülür.
• Kanında hepatit virusu taşıyan annenin, doğum sonu bebekle yakın teması ile hatta emzirmekle bile virusun bulaştığı yönünde değişik görüşler vardır.
• Hepatit B virusu taşıyan biri ile korunmasız cinsel ilişkide bulunma, virusu bulaştırabilir. Hepatit C de bu risk daha azdır.
• Böbrek hemodializ makinasında tedavi gören hastalar, virusu kolayca alabilir.
• Birkaç kişinin birlikte kullandığı ve yeteri kadar steril olmayan manikür, pedikür, makas, pens ve törpüler ile ya da rastgele iğne ile buruna veya göbek kenarına delik açtırmakla, kulağı küpe takmak için deldirmekle virus kolayca bulaşabilir.
• Kişilerin infekte iğneler ile cilt altına boyalı dövme yaptırmaları sonucu virus bulaşabilir. Kullanılan boyaların virus içerme olasılığı da vardır.
• Damar yolu ile uyuşturucu madde kullanımında enjektörü birkaç kişinin birlikte kullanması ile virus bulaşabilir.
• Hemşireler, hastabakıcılar, kan bankasında ve laboratuvarlarda çalışanlar ile doktor ve diş hekimleri, infekte kan ile her an karşılaşma durumunda olduklarından, virus alma riski taşımaktadırlar.
• Virus taşıyan insanların diş fırçası, traş makinası, hatta ruj gibi şahsi eşyalarını kullanmakla virus bulaşabilir.
Hepatit nasıl başlar ve devam eder?
• Karaciğer fonksiyon testleri (GOT, GPT, GGT, ALP)
• Antijen ve antikor testleri (HBs Ag, Anti HBs, Anti HAV total, Anti HBc IgM, Anti- HCV, vb.)
• HBV-DNA, HCV-RNA: Kanda dolaşan Hepatit B ve C viruslarının doğrudan tespit edildiği ileri düzey testlerdir.
Hepatit B ve C virus infeksiyonlarına karşı kendimizi ve yakınlarımızı nasıl koruruz?
Her insan yaşamının herhangi bir noktasında Hepatit B veya C virusları ile karşılaşabilir. Önemli olan herkesin Hepatit B veya C virusu taşıyıp taşımadığını, hasta olmadan önce öğrenmesidir. İleride doğacak ciddi rahatsızlıkları vaktinde önlemek mümkündür. Ülkemizde ve dünyada kanında virus taşıdığı halde farkında olmayan milyonlarca insan vardır.
Günümüzde modern tedavi yöntemleri ile hepatit kontrol altına alınabilir. Hepatit tanısı konulduktan sonra vakit kaybetmeden bu konuda uzman hekime başvurulmalıdır.
Aşılama yolu ile bağışıklık kazanılır mı?
Hepatit B virus aşısı sayesinde bağışıklık kazanılır. Aşı öncelikli olarak bebeklere ve 20 yaş altındakilere uygulanmalıdır. Çocuk doğar doğmaz hemen 1-2 gün içinde ilk aşı yapılır ve daha sonraki birinci ve ikinci aylarda rapelleri tamamlanır. Çocuk virus taşıyan anneden doğmuş ise hem aşı yapılır, hem de insan globülini çocuğa birinci aşı ile birlikte başlanır ve devam edilir. Doğumda aşılanamayan çocuklar yuvaya veya ilk öğretime başlarken mutlaka aşılanmalıdır. Hepatit A virusunun da aşısı vardır. Ancak Hepatit C virusu için aşı henüz bulunmamış olup, araştırmalar devam etmektedir.
Kronik hepatit B ve C taşıyıcıları nelere dikkat etmelidirler?
• Sağlıklı beslenmelidirler.
• Yeterli istirahat etmelidirler.
• Alkol kullanımı bırakılmalıdır.
• Karaciğere iyi geldiğini zannedip çeşitli bitkileri kullanmak yanlıştır. Bu bitkilerin karaciğere zarar verebileceği unutulmamalıdır. Ancak Avrupa Birliği standartlarında, bitkilerden hazırlanmış tabletler uzman hekim tavsiyesinde kullanılabilir.
• Eğer 40 yaş üzerinde iseler, karaciğer kanseri yönünden 6 ayda bir kontrol edilmelidirler.
• Düzenli aralıklarla doktor kontrolünde olmalıdırlar.
Hepatit B ve C virusu taşıyan kişilerden hangi durumlarda virus bulaşma tehlikesi yoktur?
Kanında Hepatit B veya C virusu bulunan biri ile arkadaşlık yapıyor veya aynı evde yaşıyorsanız huzurlu birlikteliğiniz için hangi durumlarda size virusun bulaşma tehlikesi olmadığını bilmeniz gerekir.
• Kucaklaşıp, yanak yanağa gelme hatta yanakları öpme ile virus bulaşmaz (dudak öpmesinde, ağızda uçuk, kanama varsa çok dikkatli olmak gerekir).
• Aksırma,
• Öksürme,
• El sıkma ile virus bulaşmaz.
• Virus taşıyan biri ile evde, işyerinde ortak kullanılan
- Tüm mutfak eşyalarından,
- Yeme içme kaplarından,
- Su bardağından, su içilen fıskiyelerden virus bulaşmaz.
• Yüzme havuzlarında virusu taşıyan biri ile aynı havuzda yüzmek ile Hepatit B veya C viruslarının bulaştığı bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.
|
|
|
 |
 |
|
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır. |
|
|
|
