|
 |
HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ
KANSER TEDAVİSİNDE BEDENİN VE BEYNİN ORTAK MÜCADELESİ
 Kanser; tıp ve psikiyatrinin bütünleştiği alanda, insana ait her şeyi tıptan psikolojiye sosyolojiden antropolojiye birçok farklı disiplini gündeme getiren bir alandır. Kanser, genel tıp içerisinde kriz, uyum bozuklukları ve depresyonun en fazla görüldüğü hastalık grubudur. Bu alanda yapılan çalışmalar psikiyatrik durumun hastalığın seyrine ve tedaviye yanıta olan etkisinden, bağışıklık sistemine etkisine ve hastalık algısına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.
Son yıllarda, hastaların beklentileri, toplumdaki anlayışlar, onkoloji ve psikiyatrideki kavramsal ve klinik gelişmeler kanserde psikiyatrik bakımın önemini ve potansiyel değerini ortaya çıkarmıştır. Kanser tedavisindeki gelişmeler iyimserliği arttırmıştır.
Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi (Psikiyatrik Tıp, Psikosomatik Tıp) fiziksel hastalıkların psikiyatrisini temsil eden bir psikiyatri üst disiplinidir. Psiko-onkoloji; psikiyatrik tıp şemsiyesi içinde kanser psikiyatrisini temsil eden bir disiplindir. Amaç, kanser hastalarına ve hasta ailelerine tıbbi tedavi ve bakım ile birlikte psikolojik tedavi, bakım ve destek verilmesidir.
Psikoonkoloji ya da psikiyatrik onkoloji:
1- Kanserin hasta, aile ve tedavi ekibi üzerindeki psikolojik etkilerini,
2- Psikolojik ve davranışsal faktörlerin kanser risk ve seyrindeki etkilerini araştıran ve kanser hastalarına psikolojik tıp hizmetlerini sunan bir disiplindir. Tıptaki gelişmeler, toplumun hastalıklara ilişkin tutumları, hastalık, sağlık ve ölümle ilgili yaklaşımlar, psikiyatri bilimindeki gelişmeler, birbirlerini karşılıklı etkilemiştir.
Kanser tedavisi; cerrahi girişim, kemoterapi, radyoterapi gibi çoğul tedavileri gündeme getirir. Tanı ve tedavide geliştirilen ileri yöntem ve tekniklerin, başlı başına psikolojik yan etkileri vardır. Bu alanda kullanılan ilaçların birçoğunun ciddi nöropsikiyatrik yan etkileri bulunmaktadır. Kemik iliği nakli gibi bazı ileri girişimlerin kendine özgü sorunları olduğu da bilinmektedir. Bu da kanser tanı, tedavi, hastane ortamı, hasta rolü, yeniden topluma girme ve yeni yaşam biçimlerine uyum güçlüğü gibi sorunları gündeme getirir.
Kanserdeki kriz 4 aşamalı bir süreç olarak tanımlamıştır:
1- Şok hali
2- Tepki aşaması
3- Direnme
4- Uyum
Tedavi sürecinin tamamlanmasından sonra da kişide yaşanmış bir hastalığın psikolojisine bağlı olarak yeni durumuna uyumunda sorunlar gelişebilir. Bununla birlikte, her kanser hastasının psikolojik güçlük yaşadığı düşüncesi de, tüm tepkilerin “normal” olarak kabul edilmesi gerektiği düşüncesi de yanlıştır.
Kanser hastalarında en sık görülen psikiyatrik bozukluk depresyon’dur. Kanser tanısı, tedavi yöntemleri ve bunların anlamı, hastada şiddetli kaygı ve çaresizlik düşünceleri ve duyguları yaratır. Hastanın bu ileri zorlanma ile baş edebilmesi; yaşı, yaşam deneyimleri, daha önceki duygusal uyum yeteneği, kanserin yaşam amaçlarını (kariyer, aile) tehdit etme potansiyeline, psikososyal ve çevresel desteklerine ve doğrudan hastalığın kendi değişkenlerine (fiziksel hasarlar, organ kaybı, tedavi seyri, ağrının şiddeti, hastalığın gidişi...) ve diğer birçok faktöre bağlıdır. Depresyonu takiben kaygı bozuklukları kanser hastalarında sık görülür. Ayrıca, ani ve hızlı gelişen beyin yetmezliği olan deliryum da bu hastalarda sıklıkla görülen ve acil müdahale ve tedavi gerektiren bir psikiyatrik durumdur. Demans gelişimine ya da ölüme neden olma potansiyeli yüksektir. Bu nedenle erken tanısı ve hızlı, etkili tedavisi çok önemlidir.
Bir bilim dalı olarak psiko-onkoloji ya da psikiyatrik onkolojideki araştırmaların hızlanmasında hastalığın ve hastanın tedavisinde genel olarak tüm tıpta olduğu gibi biyopsikososyal bütüncül yaklaşımın esas olduğu anlayışı vardır. Kanser hastalarında birçok psikiyatrik-psikososyal bozuklukların olduğu ve bunların hastalığın seyri ve hastanın yaşam kalitesine etki ettiği olgusu kanserin genel tedavisinde psikoonkoloji alanının önemini göstermektedir. Kanserin psikiyatrik tedavisinde, biyolojik psikiyatrik tedaviler (ilaç tedavileri), medikal psikoterapi (kognitif- davranış terapisi, destekleyici teknikler, gevşeme teknikleri), psikososyal destek ve gereken durumlarda grup psikoterapileri bir bütün oluşturmaktadırlar.
Kanser hastalarına en uygun tıbbi hizmet hastalığı tedavi ederken fiziksel tedavi ve bakımla birlikte psikiyatrik tedavi ve psikososyal bakım hizmetinin eş zamanlı ve eş güdümlü bir ekip olarak sunulmasıyla mümkündür.
 |
|
|
 |
 |
|
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır. |
|
|
|
