|
 |
HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ
MENOPOZDA GÜNCEL YAKLAŞIM
 Yumurtalık fonksiyonlarının kaybı ile başlayan ve kadının hayatının yaklaşık üçte birlik dönemini kapsayan menopoz döneminde yaşam süresi ve kalitesi ile ilgili beklentiler giderek artmakta ve menopoza yönelik tedavi ve yaklaşımlar önem kazanmaktadır. Menopozda sıcak basmaları, ileriki dönemde kemik mineral yoğunluk kaybı, artmış kalp-damar hastalık riski, depresyon ve cilt yaşlanması gibi bulgu ve dejeneratif değişiklikler birçok kadının hayat kalitesi ve sağlığını bozabilmektedir.
Eski Yunanca’daki men (ay) ve pausis (sonlanma) kelimelerinden köken alan menopoz kelimesi yumurtalık aktivitesinin yitirilmesi sonucunda menstruasyonun kalıcı olarak sonlanması durumunu ifade eder. Klimakterium (yaş dönümü) yaklaşık olarak 40 yaşında başlayıp 60 yaşına kadar devam eden ve 20 yılı kapsayan bir süreçtir. Menopoz, klimakterium içinde bir nokta olarak kabul edilir ve son menstruasyondan sonra ortalama bir yıl geçmesi durumudur. Menopoz dönemi DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü)'nün sınıflamasına göre üç evreye ayrılmıştır. Premenopozal dönem, menstruasyonların düzenli veya düzensiz olarak oluştuğu dönemdir. Menopoz, son görülen adeti ifade eder ve üzerinden 1 yıl geçmiştir. Postmenopozal dönem ise menopozdan sonraki dönemdir ve menopoz dönemi semptomlarının sona ermesine kadar devam eder. Bu dönemler için kesin zamanlar ve yaş sınırları vermek mümkün olmamakla birlikte dünya ortalamasına bakıldığında ortalama menopoz yaşı 50-52 yaşdır. Türk Menopoz Derneği tarafından 2002 yılında ülkemiz genelindeki çeşitli merkezlerden toplanan verilere göre Türkiye’de menopoz yaşı 46.7 yaş olarak, klinik çalışmalarda ise şehirlerde yaşayan kadınlarda menopoz yaşı 47.8 yaş olarak bildirilmektedir. 1993 yılı Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması’nda, yurt çapında 45-49 yaş grubu kadınların %43'ünün doğal ya da cerrahi menopozda olduğu bildirilmiştir. Devlet İstatistik Enstitüsü’nün altı buçuk yıllık kalkınma planı nüfus öngörülerine göre ortalama yaşam süresi 73 yıldır. Bu verilere göre kadınlar hayatlarının yaklaşık son 25 yılını menopoz döneminde geçirmektedirler. Prematür menopoz, menopozun 40 yaşından önce gerçekleşmesini ifade eder ve görülme sıklığı yaklaşık % 1 civarındadır. Nedenleri kesin bilinmemekle birlikte ailesel yatkınlık önemlidir. Otoimmünite (öz bağışıklık), gonadal disgeneziler (yumurtalıkların gelişme bozukluğu), enfeksiyonlar, metabolik hastalıklar ve uygulanan tıbbi tedavilerin yan etkisi olarak ortaya çıkabilir.
Menopoz yaşı ile genler, beslenme, yaşam tarzı, sigara, çevresel faktörler, adet düzeni ve histerektomi geçirilmesi (rahmin alınması), doğum sayısı gibi çeşitli faktörlerin ilişkisi araştırılmıştır. Menopoz yaşının genetik ile doğrudan ilişkili olduğu, kişinin menopoz yaşı ile annesinin menopoz yaşının benzerlik gösterdiği bildirilmiştir. 46 yaşından önce erken menopoza girmiş kadınların kız çocuklarında da erken menopoz eğilimi artmıştır. Vejetaryen beslenme tarzı ve zayıf vücut yapısı da menopoza girişi hızlandıran faktörler arasındadır. İlk adet kanamasının görüldüğü yaş ve menopoz yaşı arasında ilişki bulunamamıştır. Doğum sayısı ve kırklı yaşlarda başlayan adet düzensizlikleri erken menopoz ile ilişkili bulunmuştur. Çeşitli nedenlerle rahmi alınan kadınların erken menopoza girdiği öne sürülmektedir.
Hormon takviye tedavisi, hastalara en uygun hormon preparatının seçilmesi ve ilacın verilme şekli ihtiyaç doğrultusunda belirlenmelidir. Hastanın yaşı ve kilosu, rahmin alınıp alınmadığı, menopoz sonrası geçen süre, hipertansiyon, diabet ve kalp damar hastalığı hikayesi ile ailede kanser öyküsü, hastanın tedavi alma isteği ve gerekliliği gibi konular dikkate alınarak tedavi bireyselleştirilmelidir.
Menopozda hormon takviyesi tedavisine bazı alternatif yaklaşımlar vardır. Çeşitli bitkisel ürünler, vitamin ve mineral desteği, akupunktur, davranış tedavileri, egzersiz, yaşam tarzının düzenlenmesi gibi pek çok yeni seçeneklerle birlikte tüm bunların etkinliği için daha uzun vadede araştırmalara ihtiyaç vardır.
|
|
|
 |
 |
|
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır. |
|
|
|
