|
 |
HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ
GRİP (İNFLUENZA)
 Grip (influenza) güz sonu ve kış aylarında sıklığı artan bir virus hastalığıdır. Grip virusu tüm yıl boyunca insandan insana bulaşarak varlığını sürdürdüğü halde, kış aylarında hastalık yapma sıklığı artar. Bu nedenle hastalığa “mevsimsel grip” adı da verilir. Grip virusunun A,B ve C olmak üzere üç tipi vardır. A virusu, içerdiği hemaglutinin (H) ve nöramidinaz (N) proteinlerine göre alt tiplere ayrılır: H1N1, H3N2, H5N1 gibi. Bu alt tiplerden bazıları sadece kuşlarda, bazıları sadece domuzlarda veya atlarda hastalık yaparken bazıları insanda, kış aylarında sıklığı artan “mevsimsel grip” hastalığına yol açar. Ancak, A virusunun her yıl grip etkeni olan alt tipinde yaklaşık 10 yılda bir antijen değişikliği (kayma veya sapma) olur. Bu küçük bir değişiklik, yani sadece antijen kayması şeklinde ise o yıl grip vakalarının sayısı artar ama bu artış salgın düzeyinde değildir, üstelik o yılın grip aşısı ile büyük ölçüde önlenebilir. Ama A virusundaki antijen değişikliği sapma şeklinde ise, yani daha önceki yılın antijenlerinden farklı ise, toplumda bu yeni antijene karşı bağışık olan bireylerin sayısı çok azdır. Bu nedenle salgın (epidemi) ortaya çıkar. Bu salgın tüm ülkelere, kıtalara yayılan bir “pandemi” halini alabilir. Bu yeni A virusu ile oluşan hastalığa da “pandemik grip” denir. B virusu pandemiye yol açmaz. C virusu ise genellikle belirtisiz veya çok hafif seyirli grip hastalığına sebep olur.
Grip belirtileri nelerdir?
• Birden yükselen ve 39-40 dereceye varan ateş
• Kuru öksürük
• Yaygın kas ve eklem ağrıları, baş ağrısı, bel ağrısı
• Boğaz ağrısı, burun akıntısı
• Bazen bulantı, kusma ve ishal.
Grip nasıl tedavi edilir?
Tedavinin en önemli basamağı 3-7 gün süreli yatak istirahatidir. Hasta okuluna veya işine gitmemeli, planladığı etkinlikleri birkaç gün ertelemelidir. Parasetamol gibi ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlar, öksürük şurupları, burun damlaları, boğaz pastilleri hastayı rahatlatmak açısından yararlı olur. Su, meyva suyu, çay, ıhlamur, çorba vb. şeklinde bol sıvı almak, hafif gıdalarla beslenmek yeterlidir. Hergün sıcak-ılık duş almakta sakınca yoktur.
Oseltamivir (Tamiflu) ve zanamivir (Relenza) doğrudan doğruya grip virusuna etkili antiviral ilaçlardır. Grip belirtilerinin ortaya çıkışından sonra erkenden, ilk 48 saat içinde antiviral ilaçla tedaviye başlanması hem iyileşme süresini kısaltır, hem de risk taşıyan hastalarda ölüm oranını azaltır. Bu ilaçlar reçetesiz kullanılmamalıdır. Risk grubunda olmayan kişilerde grip ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlarla kolayca tedavi edilebildiği ve oseltamivire dirençli grip viruslarının sayısı arttığı için antiviral tedavi genellikle önerilmez.
Grip öldürücü bir hastalık mıdır?
Sağlıklı erişkinlerde grip yüzünden ölüm oranı çok düşüktür (yüzbin vakada 1-2). Ama genel olarak tüm dünyada her yıl yaklaşık 3-5 milyon kişi gribe yakalanmakta, 250 000-500 000 kişi grip nedeniyle ölmektedir. Ölenlerin çoğu, altta yatan ve vücut direncini kıran başka bir hastalığı olan bireylerdir. Bu nedenle, grip yüzünden ölüm riski altında olan kişilerin her yıl mutlaka grip aşısı olması gerekir.
Kimler grip aşısı olmalıdır?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerika Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) önerilerine göre risk altında olan ve her yıl grip aşısı olması gerekenler şunlardır:
• Kalp, akciğer, karaciğer, böbrek hastaları
• Şeker hastaları
• Organ nakli veya kanser nedeniyle kemoterapi görenler, bağışıklığı ilaçlar veya altta yatan
hastalık nedeniyle baskılanmış olanlar
• Gebeler
• 6 ay- 4 yaş arası çocuklar, 50 yaş üzerindeki erişkinler; 18 yaş altında olup uzun sürekli
aspirin kullanması gereken çocuk ve gençler
• Bakımevi, huzurevinde kalanlar
Kimler aşı olamaz?
Grip aşısı güvenli bir aşıdır, yan etkileri çok azdır. Diğer aşılarla eş zamanlı olarak yapılabilir. Grip aşısı grip yapmaz; çünkü aşı içeriğinde canlı veya zayıflatılmış virus yoktur. Aşı yumurtada üretildiği için yumurtaya karşı alerjisi olanlar aşı olmamalıdır. 6 aylıktan küçük bebeklere de aşı yapılmaz. Gebelerin ilk 3 aydan sonra aşılanmaları tercih edilir. Başka bir ateşli hastalık geçirmekte olanlar, ateş düştükten birkaç gün sonra grip aşısı yaptırmalıdır.
Gripten nasıl korunabilirim?
Grip aşısı yaptırınız. Gripten korunmanın en etkili yolu, aşı olmaktır.
Grip, virusu taşıyan kişilerin öksürmesi, aksırması, hapşırması ile havaya yayılan damlacıklar aracılığı ile insandan insana bulaşır. Öksürürken, aksırırken ağzınızı ve burnunuzu bir kağıt mendil ile kapatınız. Mendili kullandıktan sonra çöp kutusuna atınız. Grip belirtileri gösteren kişilere 1 metreden fazla yaklaşmamaya çalışınız.
Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayınız. Cebinizde veya çantanızda alkol bazlı el antiseptiği bulundurunuz. Elinizi yıkayamadığınız durumlarda bunu kullanınız.
Ellerinizi ağzınıza, burnunuza, gözlerinize sürmeyiniz.
Hastalandığınız zaman evden çıkmayınız. İşe, okula gitmeyiniz. Ev ziyaretlerini kısıtlayınız. Yakınlarınızı korumak için maske kullanabilirsiniz. Kalabalık yerlere girmeyiniz. Hasta çocuğunuzu okula göndermeyiniz.
Domuz gribi nedir?
İlk kez 2009 Nisan ayında “domuz gribi” olarak tanımlanan ve Meksika’dan önce Amerika’ya, sonra tüm dünyaya yayılan “pandemik grip” virusu yeni bir A virusudur ve H1N1 tipindedir. Bu yeni virus, 4 farklı virusun (bir kuş gribi, bir insan gribi, iki domuz gribi virusunun özelliklerini taşıyan) karışımından oluşmuş melez bir virustur. Bu virus, insandan insana bulaşır. Domuz eti yemekle bulaşmaz. Haziran 2009 başında DSÖ, bu yeni virusun yol açtığı grip salgınının pandemi düzeyinde olduğunu açıklamış; 11 Ekim 2009 tarihine kadar DSÖ’ne 74 ülkeden yaklaşık 400 000 kanıtlanmış vaka ve 4735 ölüm bildirilmiştir.
Yeni A(H1N1) virusunun yol açtığı grip ile mevsimsel grip arasında ne fark var?
Yeni grip virusunun yol açtığı hastalık belirtileri ile bildiğimiz grip belirtileri arasında hiç bir fark yoktur. Ancak, mevsimsel grip için belirlenmiş risk grupları dışında, yeni grip virusu tamamen sağlıklı bireylerde de, özellikle çocuklarda ve gebelerde daha ağır seyretmekte ve ölüme yol açabilmektedir. Genel olarak çok bulaşıcıdır ama ölüm oranı daha yüksek değildir. Yeni grip, gebeliğinin son 3 ayında bulunan kadınlarda, 5 yaşından küçük çocuklarda ve astım dahil kronik akciğer hastalığı olanlarda daha ağır seyretmektedir. Bu üç grup, hem yeni aşının, hem de antiviral tedavinin öncelikli hedef kitlesidir.
Oseltamivir veya zanamivir (gebelerde zanamivir kullanılmamalıdır) ilk belirtilerin ortaya çıkmasından itibaren 48 saat içinde kullanılmaya başlanırsa hastalık daha çabuk iyileşmekte, daha hafif seyretmektedir. Mevsimsel grip etkeni olan A viruslarının bu antiviral ilaçlara dirençli olabilmesine karşılık, yeni grip virusu bu ilaçlara duyarlıdır. İlaç tedavisine başlanmamışsa, solunum güçlüğü veya nefes darlığının ortaya çikması, ya da ateşin 3 günden fazla sürmesi durumunda hemen tedaviye başlanması önerilir.
Yeni grip virusu (”domuz gribi”) aşısı kimlere yapılmalıdır?
Mevsimsel grip aşısı yeni pandemik gripten korumaz. Mevsimsel grip aşısı ile birlikte, risk gruplarının, ayrıca bu yeni A(H1N1) aşısını da yaptırması gerekir. 2009 aşı kılavuzuna göre risk altında olan ve öncelikle aşılanması gerekenler şunlardır:
• Gebe kadınlar
• Evde 6 aylıktan küçük bebeği olanlar
• Sağlık personeli ve acil servislerde çalışanlar
• 6 ay-24 yaş arasındaki tüm bireyler
• 25-64 yaş arasında olup bağışıklık sistemi baskılanmış olanlar
Yeterli aşı sağlanırsa ikinci sırada aşılanacaklar:
• 25-64 yaş arası sağlıklı bireyler
• 65 yaşından büyük olanlar.
Aşı, 6 ay-9 yaş arası çocuklara 1 ay arayla 2 doz, daha büyüklere ve erişkinlere tek doz yapılır. Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanmaya başlanan bazı aşıların her yaşta iki doz yapılması gerekmektedir. Türkiye’de hangi aşının kullanılacağı, kimlere ve hangi sırayla yapılacağı, aşılama programı Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecektir.
|
|
|
 |
 |
|
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır. |
|
|
|
