Haberler
   Halk Sağlığı Bültenleri
   Halk Sağlığı Köşesi
   Bilimsel Bültenler






HALK SAĞLIĞI BÜLTENLERİ

ÇOCUKTA ALLERJİK HASTALIKLAR VE ASTIM


Çocukluk döneminde tekrarlayan veya normal seyirden daha uzun süren öksürük, hırıltı, solunum sıkıntısı, horlama, burun tıkanıklığı, geniz akıntısı, üst solunum yolu şikayetleri oluyor ise altta yatabilecek en önemli neden “Allerji”dir. “Allerjik bronşit, allerjik öksürük, allerjik astım, allerjik rinit/sinuzit/konjuktivit” gibi solunum hastalıklarının ve besin allerjisinin tanı ve tedavisi Çocuk Allerjisi uzmanlık alanına girer. Erken çocukluktan itibaren başlayan tekrarlayan cilt, üst ve alt solunum problemlerinin çok önemli bir oranı allerjik kökenlidir. Bu nedenle her seferinde farklı tedaviler kullanılarak geçiştirilmemeli, kronikleşme oluşmadan çocuk allerji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Besin Allerjisi-İnek Sütü Allerjisi

Kişinin herhangi bir besin maddesine karşı duyarlılığı ve söz konusu besini tükettiğinde ortaya çıkan cilt (egzema-kurdeşen-kaşıntı-şişme), mide barsak sistemi (kusma-bulantı-karın ağrısı-ishal), nadiren de solunumsal şikayetler varsa “besin allerjisi” tanısı akla gelmelidir. Allerji testi pozitif olup yukarıda sayılan klinik bulgular yoksa diyette bir düzenleme yapmak gerekmeyebilir. Erken çocukluk çağında sıklıklıkla “inek sütü“ ve/veya “yumurta proteinine“ karşı allerjik duyarlanma meydana gelebilir. Bu durumda hastada allerjik egzema, kaşıntı, veya mide-barsak şikayetleri ile kilo alamama şikayetlerinden birisi veya kombinasyonları ortaya çıkabilir. Bir bebekte inek sütü proteinine allerji testlerinde duyarlanma saptanmış, ancak yukarıda sayılan klinik belirtiler yoksa herhangi bir tedavi gerekmeyebilir. Öte yandan inek sütü proteini içeren herhangi bir besin tüketildiğinde (süt, peynir, yoğurt, muhallebi, dondurma, ticari bebek maması, vb.) bahsedilen şikayetler gelişiyorsa diyetin dikkatlice gözden geçirilmesi ve protein kaynağı olabilecek özel allerji mamaları kullanılmalıdır. Diyet kısıtlamaları ve özel mama kullanımı önerilirken çok dikkatli davranılmalı; büyüme çağındaki çocuklar sadece allerji testi pozitif olduğu için temel gıdaların yararlarından yoksun bırakılmamalıdır. Bir diğer önemli özellik ise erken yaşta süt/yumurta allerjisi olan çocukların ileride astım/allerjik rinit olmak için en önemli risk grubunu oluşturmalarıdır. Bu bebeklerin allerji uzmanı tarafından uzun dönem yakın izlemi gerekmektedir.

Allerjik Rinit

Allerjik burun şikayetleri sürekli veya mevsimsel olabilir. Başlıca şikayetler burun akıntısı, burun kaşıntısı, hapşırık ve burun tıkanıklığıdır. Bazen boğaz ve genizde kaşıntı eşlik edebilir. Mevsimsel polen allerjisi olduğunda sıklıkla akıntı, hapşırık ve kaşıntı olurken, ev-içi sürekli maruz kalınan bir allerjene duyarlılık söz konusu ise hakim olan şikayet sürekli burun tıkanıklığı şeklinde olabilir. Bazı olgularda sürekli burun tıkanıklığına bağlı olarak horlama, ağız açık uyuma ve tekrarlayan sinüs/kulak infeksiyonları görülebilir. Tanı genellikle detaylı bir hikaye ve burun muayenesi ile konur. Ayrıca eşlik eden diğer allerjik hastalıklar ile ilgili ipuçları, allerji deri testlerinin pozitif olması da önemlidir. Tedavi genellikle lokal olarak kullanılan koruyucu spreyler ve ağızdan kullanılan antihistaminikler şeklinde her olgunun şikayetlerinin türü, sıklığı ve şiddetine göre belirlenir. Allerji deri testi pozitif ise ve ilaç tedavisi ile çevre önlemlerine rağmen şikayetler devam ediyorsa immünoterapi (aşı tedavisi) mutlaka düşünülmelidir.

Allerjik Astım

Bir çocukta belirli aralıklarla tekrarlayan hırıltı/öksürük/nefes darlığı atakları (7-10 gün sürebilir) varsa, ara dönemlerde normalse ve bu ataklar üst solunum yolu enfeksiyonları, hava değişimi, allerjenler, aşırı aktivite, sigara dumanı, mevsim dönüşümü gibi nedenlerle başlıyorsa ilk düşünülmesi gereken tanı ASTIM’dır. Ailede allerjik hastalık hikayesi ile birlikte allerji testleri de pozitif ise tanı konur. Öte yandan bu şikayetler hayatın ilk 3 yılında başlayıp, ailede allerjik hastalık hikayesi yok ve allerji testleri negatif ise astım adını almadan 6 yaşa kadar sürebilen geçici bir durum da olabilir. Her iki durumda da tedavi başlangıçta aynıdır. Tedavide amaç belirli aralıklarla gelen atakları engellemek ve dolayısıyla oluşacak komplikasyonları önlemek, hayat kalitesini yükseltmek ve normal büyüme gelişmeyi sağlamaktır. Bu amaçla verilen tedaviler atakların sıklık ve ağırlığına göre belirlenir. Bunlar hava yolu ile verilen ilaçlar yanında bazen ağızdan kullanılan tedavi kombinasyonlarını içerir. Allerjisi olan çocuklarda hastalığın erişkinliğe kadar devam etmemesi için standart tedaviye ek olarak immünoterapi denilen aşı tedavisi de düşünülmelidir.

Tekrarlayan Öksürük

Bir çocukta en az 6 haftadır belirli aralıklarla tekrarlayan veya sürekli olan öksürük varsa buna kronik öksürük denir. Bu durumda altta yatan bir dizi olası neden söz konusudur. Bu noktada hekim aileden öksürüğün sıklığı-olma zamanları-karakteri hakkında detaylı bilgi edindikten ve ayrıntılı olarak muayene ettikten sonra olası nedene yönelir. Öksürük tipik olarak kuru, nöbetler halinde aktivite ile ve gece uykuda oluyorsa tanı allerjik öksürük olarak bilinen “cough variant asthma (öksürük tipi astım)“ olabilir. Ancak bu durumda gastro-özofageal reflu (mideden-yemek borusuna geri kaçış) de olası bir tanıdır. Bunun ayırımı tedaviye yanıt, solunum fonksiyon testleri, allerji deri testleri ile yapılır. Öte yandan balgamlı öksürük varsa allerjik rinite veya sinüzite bağlı öksürük olabilir. Diğer olası nedenler arasında yabancı cisim, anatomik tıkanıklık, bağışık yetersizlik, kistik fibroz sayılabilir. Tüm bu olası nedenleri her hastada ayırdetmek gerekli değildir. Her hastanın belirti ve bulgularına göre gerekli farklı tetkikler istenmeli ve tedavi buna göre düzenlenmelidir.




 
© , Biruni Laboratuvarı - Her hakkı saklıdır.